Een energieaudit brengt het energiegebruik van een onderneming gedetailleerd in kaart. De audit maakt duidelijk waar energie wordt verbruikt, waar mogelijke verliezen optreden en welke energiebesparende maatregelen interessant zijn. Voor bepaalde grote ondernemingen en kmo’s in Vlaanderen is een energieaudit bovendien verplicht.
Of jouw bedrijf een energieaudit moet laten uitvoeren, hangt onder andere af van de grootte van de onderneming, het jaarlijkse finale energiegebruik van de vestiging en eventuele vrijstellingen. Sinds 2026 speelt ook het EPC NR hierbij een belangrijke rol.
Wat is een energieaudit?
Een energieaudit is een systematische analyse van het energiegebruik binnen een onderneming. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de totale energiefactuur, maar naar de verschillende energiestromen binnen de vestiging.
Afhankelijk van de activiteiten kunnen bijvoorbeeld gebouwen, technische installaties, productieprocessen en andere grote energieverbruikers worden onderzocht.
Een energieaudit onderneming moet onder andere gebaseerd zijn op actuele, gemeten en traceerbare gegevens over het energiegebruik. Op basis daarvan worden mogelijke energiebesparende maatregelen onderzocht.
Het resultaat geeft de onderneming een beter beeld van haar energiegebruik én van investeringen waarmee het verbruik kan worden verminderd.
Voor welke bedrijven is een energieaudit verplicht?
In Vlaanderen gelden verschillende verplichtingen afhankelijk van de grootte van de onderneming en het finaal jaarlijks energiegebruik van de vestiging.
Een energieaudit is onder meer verplicht voor:
- vestigingen van grote ondernemingen met een finaal jaarlijks energiegebruik lager dan 0,1 PJ;
- kmo’s met een finaal jaarlijks energiegebruik tussen 0,05 en 0,1 PJ.
Voor ondernemingen met een ander energiegebruik kunnen andere verplichtingen gelden. Een kmo met een finaal energiegebruik tussen 0,02 en 0,05 PJ valt bijvoorbeeld onder de verplichtingen rond de energiebalans.
Kmo’s met een jaarlijks finaal energiegebruik lager dan 0,02 PJ hebben binnen deze specifieke regelgeving geen verplichtingen.
Het is daarom belangrijk om niet alleen naar het aantal werknemers of de omzet van de onderneming te kijken. Het energiegebruik van de vestiging is eveneens bepalend.
Energieaudit, energiebalans of energieplan?
Niet iedere onderneming moet hetzelfde energierapport laten opstellen.
Welke verplichting van toepassing is, hangt onder andere af van de omvang van het energiegebruik en de kenmerken van de onderneming.
| Situatie | Mogelijke verplichting |
|---|---|
| Kmo met minder dan 0,02 PJ finaal energiegebruik | Geen verplichting binnen deze regeling |
| Kmo tussen 0,02 en 0,05 PJ | Energiebalans |
| Kmo tussen 0,05 en 0,1 PJ | Energieaudit |
| Grote onderneming onder 0,1 PJ | Energieaudit |
| Energie-intensieve vestiging vanaf 0,1 PJ | Energieplan |
Deze tabel is een vereenvoudigde voorstelling. Vrijstellingen, specifieke situaties en de kenmerken van gebouwen kunnen ervoor zorgen dat voor een concrete vestiging andere regels gelden.
Wat betekent 0,1 PJ?
De Vlaamse regelgeving gebruikt petajoule (PJ) om het finale energiegebruik van een vestiging te beoordelen.
0,1 PJ komt overeen met ongeveer 27,78 GWh energie.
0,05 PJ is ongeveer 13,89 GWh en 0,02 PJ ongeveer 5,56 GWh.
Het gaat hierbij om het finale energiegebruik. Dat is niet noodzakelijk hetzelfde als simpelweg alle bedragen of kWh op de energiefacturen bij elkaar optellen. Voor de officiële beoordeling moet het finale energiegebruik volgens de toepasselijke VEKA-methodiek worden bepaald.
Aan welke voorwaarden moet een energieaudit voldoen?
Een verplichte energieaudit is meer dan een eenvoudige controle van de elektriciteits- en gasfacturen.
De audit moet een betrouwbaar beeld geven van het energiegebruik van de onderneming en mogelijke verbeteringen identificeren.
Een energieaudit onderneming moet onder andere:
- gebaseerd zijn op actuele, gemeten en traceerbare operationele gegevens;
- het energiegebruik en de belastingsprofielen voor elektriciteit onderzoeken;
- een betrouwbaar beeld geven van het energiegebruik;
- mogelijke energiebesparende maatregelen identificeren en beoordelen;
- voldoende representatief zijn om conclusies te kunnen trekken over de energieprestaties van de onderneming.
Voor de officiële energieaudit wordt gebruikgemaakt van de daarvoor voorziene methodiek en het sjabloon van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA).
Wie mag een energieaudit uitvoeren?
Voor een energieaudit die onder de Vlaamse verplichtingen voor ondernemingen valt, kun je niet zomaar eender welke energieadviseur inschakelen.
De energieaudit moet worden opgesteld door een energiedeskundige die vooraf door het VEKA is aanvaard.
Het is daarom verstandig om bij het aanvragen van een offerte te controleren of de deskundige de vereiste aanvaarding heeft voor de audit die jouw onderneming nodig heeft.
Welke maatregelen worden voorgesteld?
Een belangrijk onderdeel van de energieaudit is het identificeren van mogelijke energiebesparende maatregelen.
Afhankelijk van het bedrijf kan bijvoorbeeld worden gekeken naar verwarming, koeling, ventilatie, verlichting, perslucht, elektrische installaties, productieprocessen en andere belangrijke energieverbruikers.
Voor iedere relevante maatregel kan worden onderzocht hoeveel energie ermee kan worden bespaard, welke investering nodig is en hoe rendabel de investering is.
Zo wordt een energieaudit niet alleen een administratieve verplichting, maar ook een instrument waarmee investeringen in energie-efficiëntie kunnen worden gepland.
Moet je maatregelen uit de energieaudit uitvoeren?
Een energieaudit laten uitvoeren betekent niet dat alle voorgestelde maatregelen automatisch verplicht uitgevoerd moeten worden.
Voor de Vlaamse energieaudit voor ondernemingen geldt wel een uitvoeringsverplichting voor voldoende rendabele maatregelen.
Maatregelen met een interne rentevoet (IRR) van minstens 13% na belastingen moeten in principe worden uitgevoerd.
De exploitant krijgt hiervoor maximaal drie jaar na het indienen van de energieaudit.
In specifieke omstandigheden kan bij het VEKA een gemotiveerd verzoek worden ingediend voor een verlenging of vrijstelling, bijvoorbeeld wanneer gegronde economische of financiële redenen aantonen dat uitvoering binnen de termijn niet haalbaar is.
Hoe lang is een energieaudit geldig?
De resultaten van de energieaudit zijn vanaf de indiening in de webapplicatie vier jaar geldig.
Voor het einde van deze termijn moet een geactualiseerde energieaudit worden ingediend.
Een onderneming hoeft daarbij niet noodzakelijk helemaal opnieuw te beginnen. Informatie uit de vorige energieaudit die nog correct en ongewijzigd is, kan opnieuw worden gebruikt door ernaar te verwijzen.
Bij de actualisatie moet wel worden aangegeven welke maatregelen uit de vorige audit ondertussen zijn uitgevoerd en welk effect deze hadden op de energie- en CO₂-besparing.
Waar moet de energieaudit worden ingediend?
De resultaten van de verplichte energieaudit worden ingegeven in de webapplicatie Energierapport ondernemingen van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap.
In deze toepassing worden onder andere gegevens over het energiegebruik en de voorgestelde energiebesparende maatregelen geregistreerd.
Het VEKA staat in voor de opvolging van de Vlaamse regelgeving rond energieaudits voor ondernemingen.
EPC NR en energieaudit sinds 2026
Sinds 2026 is er een belangrijke bijkomende vrijstelling.
Gebouwen of gebouwdelen met een niet-residentiële bestemming die over een geldig EPC NR beschikken, kunnen worden vrijgesteld van de verplichting om voor dat gedeelte nog een energieaudit of energieplan op te stellen.
Voorwaarde is dat het EPC NR correct wordt opgeladen in de daarvoor voorziene webapplicatie.
Deze regeling voorkomt dat bedrijven voor hetzelfde niet-residentiële gebouw zowel aan de EPC NR-verplichtingen als aan de verplichting voor een energieaudit of energieplan moeten voldoen.
Voorbeeld
Stel dat een bedrijfssite bestaat uit een kantoorgebouw en een industriële productiehal.
Heeft het kantoorgebouw een geldig EPC NR en wordt aan de voorwaarden voor de vrijstelling voldaan, dan hoeft dit gebouw niet opnieuw in de energieaudit of het energieplan te worden opgenomen.
De industriële productiehal kan daarentegen nog wel onder de verplichting vallen.
Bestaat een vestiging uitsluitend uit niet-residentiële gebouwen en beschikt ieder relevant gebouw over een geldig EPC NR, dan kan hierdoor de verplichting om nog een afzonderlijke energieaudit of energieplan op te stellen wegvallen.
Een EPC NR is in principe vijf jaar geldig vanaf de datum waarop het wordt opgemaakt.
Wat kost een energieaudit?
De prijs van een energieaudit voor een bedrijf is afhankelijk van de omvang en complexiteit van de vestiging.
Een klein kantoor is bijvoorbeeld eenvoudiger te analyseren dan een onderneming met meerdere gebouwen, productielijnen, koelinstallaties en andere energie-intensieve processen.
De prijs wordt onder andere beïnvloed door:
- de oppervlakte en het aantal gebouwen;
- het aantal technische installaties;
- het jaarlijkse energiegebruik;
- de beschikbare meetgegevens;
- de complexiteit van productieprocessen;
- het aantal energiestromen dat onderzocht moet worden;
- de benodigde metingen en plaatsbezoeken.
Vraag daarom vooraf duidelijk welke werkzaamheden, metingen, rapportering en eventuele opvolging in de prijs zijn inbegrepen.
Waarom een energieaudit laten uitvoeren?
Ook wanneer een energieaudit niet verplicht is, kan een analyse van het energiegebruik interessant zijn.
Een goede audit kan verborgen energieverliezen zichtbaar maken en helpt om investeringen te prioriteren. In plaats van willekeurig energiebesparende maatregelen uit te voeren, kan eerst worden onderzocht welke investeringen financieel en energetisch het meeste opleveren.
Voor bedrijven met een hoog elektriciteits- of gasverbruik kunnen relatief kleine efficiëntieverbeteringen op jaarbasis al een aanzienlijk verschil maken.
Een energieaudit kan daarnaast nuttige informatie opleveren voor toekomstige renovaties, investeringen in installaties en de verdere verduurzaming van een onderneming.
Energieaudit laten uitvoeren
Wil je weten of jouw onderneming een energieaudit nodig heeft of wil je het energiegebruik van je bedrijf professioneel laten analyseren?
Vraag offertes aan en vergelijk de voorgestelde aanpak, prijs en ervaring van verschillende deskundigen.
Controleer bij een wettelijk verplichte energieaudit altijd of de energiedeskundige aan de toepasselijke voorwaarden van het VEKA voldoet.
Let op: de regelgeving rond energieaudits is afhankelijk van de concrete onderneming, vestiging, gebouwen en het energiegebruik. Gebruik bovenstaande informatie daarom als algemene toelichting en controleer voor jouw specifieke situatie steeds de actuele voorwaarden van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap.
Bronnen: Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA), Vlaanderen.be en Vlaamse energieregelgeving.