Elektriciteit kan worden geproduceerd uit verschillende energiebronnen. Denk aan hernieuwbare bronnen zoals zon en wind, fossiele brandstoffen zoals aardgas en steenkool, en kernenergie. Kernenergie speelt al decennialang een belangrijke rol in de Belgische elektriciteitsproductie. De technologie zorgt geregeld voor discussie. Voorstanders wijzen onder andere op de lage CO2-uitstoot tijdens de elektriciteitsproductie en de grote hoeveelheid elektriciteit die een kerncentrale continu kan leveren. Tegenstanders wijzen vooral op radioactief afval, hoge investeringskosten en de mogelijke gevolgen van ernstige nucleaire incidenten.
Wat is kernenergie?
Kernenergie is energie die vrijkomt bij veranderingen in atoomkernen. In de huidige Belgische kerncentrales wordt gebruikgemaakt van kernsplijting. Daarbij worden atoomkernen van uranium gesplitst. Tijdens dat proces komt een grote hoeveelheid warmte vrij.
Die warmte wordt gebruikt om uiteindelijk elektriciteit te produceren. Kernenergie wordt niet beschouwd als een hernieuwbare energiebron, omdat uranium een eindige grondstof is. De elektriciteitsproductie in een kerncentrale veroorzaakt tijdens de werking wel relatief weinig directe CO2-uitstoot. Wanneer de volledige levenscyclus wordt bekeken, zijn er wel emissies verbonden aan onder andere uraniumwinning, brandstofverwerking, bouw, onderhoud en ontmanteling van de centrale.
Hoe wordt kernenergie opgewekt?
In de reactor van een kerncentrale worden uraniumkernen gesplitst. Daarbij komen warmte en neutronen vrij. Die neutronen kunnen opnieuw andere uraniumkernen splitsen, waardoor een gecontroleerde kettingreactie ontstaat.
De vrijgekomen warmte wordt gebruikt om water te verwarmen en stoom te produceren. De stoom drijft een turbine aan. De turbine is gekoppeld aan een generator, die de mechanische beweging omzet in elektriciteit. Daarna wordt de geproduceerde elektriciteit via het hoogspanningsnet naar woningen en bedrijven vervoerd.
De kernreactor produceert dus niet rechtstreeks elektriciteit. De kernsplijting levert in eerste instantie warmte, waarna via stoom, een turbine en een generator elektrische energie wordt geproduceerd.
Voordelen van kernenergie
Kernenergie heeft verschillende eigenschappen die verklaren waarom landen deze energiebron gebruiken. Een kerncentrale kan grote hoeveelheden elektriciteit produceren met relatief weinig brandstof. Bovendien is de elektriciteitsproductie niet rechtstreeks afhankelijk van zon of wind.
- Lage CO2-uitstoot tijdens de productie: bij kernsplijting worden geen fossiele brandstoffen verbrand.
- Grote elektriciteitsproductie: een kernreactor kan gedurende lange periodes veel elektriciteit leveren.
- Niet weersafhankelijk: kerncentrales zijn voor hun productie niet afhankelijk van zonneschijn of windsnelheid.
- Hoge energiedichtheid: met een relatief kleine hoeveelheid kernbrandstof kan veel energie worden geproduceerd.
Dat betekent niet dat kernenergie automatisch goedkoper is dan zonne- of windenergie. De kostprijs hangt sterk af van onder andere de bouwkosten, financiering, exploitatieduur, onderhoud, veiligheidsinvesteringen, brandstofkosten en toekomstige kosten voor ontmanteling en afvalbeheer. Vooral nieuwe kerncentrales vragen doorgaans zeer grote investeringen en een lange bouwperiode.
Nadelen van kernenergie
Een belangrijk aandachtspunt is het ontstaan van radioactief afval. Sommige radioactieve afvalstoffen moeten gedurende zeer lange periodes veilig worden beheerd en geïsoleerd van mens en milieu. Ook gebruikte kernbrandstof vraagt een gespecialiseerde behandeling en opslag.
Daarnaast vraagt de bouw van een kerncentrale zeer grote investeringen. Ook de latere ontmanteling van een centrale en het beheer van nucleair afval brengen aanzienlijke kosten met zich mee.
Kerncentrales worden ontworpen met meerdere veiligheidssystemen, maar een ernstig nucleair ongeval kan grote gevolgen hebben voor mens en omgeving. Bekende ongevallen zoals Tsjernobyl en Fukushima hebben ertoe geleid dat veiligheidsregels en noodprocedures internationaal sterk zijn aangescherpt.
Uranium is bovendien geen hernieuwbare grondstof. De beschikbaarheid hangt af van mijnbouw, internationale handel, brandstofverwerking en geopolitieke omstandigheden. Kernenergie maakt een land dus niet volledig onafhankelijk van buitenlandse energiegrondstoffen.
Kernenergie in België
België beschikt over kerncentrales in Doel en Tihange. Het Belgische nucleaire beleid is de voorbije jaren sterk gewijzigd. De vroegere wettelijke kernuitstap werd in 2025 afgeschaft. Daardoor is het juridisch opnieuw mogelijk om kernenergie langer te gebruiken en eventueel nieuwe nucleaire capaciteit te ontwikkelen.
De reactoren Doel 4 en Tihange 3 werden na voorbereidings- en renovatiewerken opnieuw opgestart en mogen volgens de overeenkomst tussen ENGIE en de Belgische overheid tien jaar langer elektriciteit produceren. Samen vertegenwoordigen deze reactoren ongeveer 2 GW aan productiecapaciteit.
Tihange 3 werd in juli 2025 opnieuw opgestart en Doel 4 volgde in oktober 2025. De levensduurverlenging maakt deel uit van het Belgische beleid rond bevoorradingszekerheid en de toekomstige elektriciteitsmix.
Is kernenergie groene energie?
Kernenergie wordt doorgaans niet beschouwd als hernieuwbare of groene energie, omdat uranium een eindige grondstof is. Tegelijk wordt kernenergie wel vaak omschreven als een koolstofarme energiebron, omdat tijdens de elektriciteitsproductie weinig directe CO2 wordt uitgestoten.
Het is daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen hernieuwbaar en koolstofarm. Zonne- en windenergie zijn hernieuwbare energiebronnen. Kernenergie is niet hernieuwbaar, maar kan wel bijdragen aan elektriciteitsproductie met een relatief lage uitstoot van broeikasgassen.
Kernenergie en energieleveranciers
Elektriciteit uit verschillende productiebronnen wordt via hetzelfde elektriciteitsnet vervoerd. De stroom uit je stopcontact kan dus afkomstig zijn uit een combinatie van kernenergie, hernieuwbare energie, aardgas en andere productiebronnen.
Wil je weten uit welke bronnen de elektriciteit van een energieleverancier afkomstig is? Dan kun je kijken naar de opgegeven herkomst van de geleverde elektriciteit. Sommige contracten focussen op 100% hernieuwbare elektriciteit, terwijl andere leveranciers een bredere productiemix aanbieden waarin bijvoorbeeld ook kernenergie voorkomt.
Energieleveranciers vergelijken
Vind je het belangrijk of je elektriciteit afkomstig is uit hernieuwbare bronnen, kernenergie of andere energiebronnen? Vergelijk dan naast de prijs ook de herkomst van de elektriciteit en de contractvoorwaarden. Via onze tool kun je energieleveranciers vergelijken en nagaan welk energiecontract het beste aansluit bij je voorkeuren.
Doe de energietest en bespaar elk jaar op jouw factuur.
Verspil geen uren meer met het vergelijken van energietarieven en het vinden van de beste energieleverancier ! Vraag een vrijblijvende audit aan en stap over naar de beste energieleverancier op dit moment.