Zonne-energie is een belangrijke vorm van hernieuwbare energie. Met zonnepanelen kun je zelf elektriciteit opwekken, terwijl zonnecollectoren zonnewarmte kunnen gebruiken voor de productie van sanitair warm water. Zonne-energie vermindert de hoeveelheid elektriciteit of andere energie die je van het net moet afnemen en kan daardoor je energiekosten verlagen. Hoe groot dat voordeel is, hangt onder andere af van de grootte van de installatie, de oriëntatie van het dak, je verbruik, je zelfverbruik en de actuele energieprijzen. Eén van de bekendste toepassingen is de plaatsing van zonnepanelen op woningen en bedrijfsgebouwen.
Wat is zonne-energie?
Zonne-energie is energie die afkomstig is van de zon. Zonlicht kan rechtstreeks worden omgezet in elektriciteit met fotovoltaïsche zonnepanelen. De warmte van de zon kan daarnaast worden benut met zonnecollectoren, bijvoorbeeld als onderdeel van een zonneboiler.
Zonne-energie is een hernieuwbare energiebron. Tijdens de elektriciteitsproductie met zonnepanelen worden geen fossiele brandstoffen verbrand. Dat betekent niet dat zonnepanelen volledig zonder milieu-impact zijn. Voor de productie, het transport en de recyclage van zonnepanelen zijn grondstoffen en energie nodig. Over hun volledige levensduur is de klimaatimpact echter aanzienlijk lager dan bij elektriciteitsproductie uit fossiele brandstoffen.
Hoe wekken zonnepanelen elektriciteit op?
Zonnepanelen bestaan uit zonnecellen die zonlicht omzetten in gelijkstroom. Een omvormer zet deze gelijkstroom vervolgens om in wisselstroom die in de woning of het bedrijf kan worden gebruikt. De elektriciteit die op dat moment wordt geproduceerd, kan onmiddellijk worden gebruikt door apparaten, verlichting, een warmtepomp of bijvoorbeeld een elektrische wagen.
Zonnepanelen produceren niet alleen wanneer de zon fel schijnt. Ook bij bewolkt weer kunnen ze elektriciteit opwekken, maar doorgaans minder dan op een zonnige dag. ‘s Nachts produceren zonnepanelen geen elektriciteit.
Wanneer je meer elektriciteit produceert dan je op dat moment zelf verbruikt, wordt het overschot op het elektriciteitsnet geïnjecteerd. Met een digitale meter worden afname en injectie afzonderlijk gemeten. Afhankelijk van je energiecontract kun je voor de geïnjecteerde elektriciteit een injectievergoeding ontvangen.
Zonnepanelen en een thuisbatterij
Een deel van de geproduceerde zonne-energie wordt vaak op het elektriciteitsnet geïnjecteerd omdat de productie en het verbruik niet altijd op hetzelfde moment plaatsvinden. Met een thuisbatterij kun je een deel van die overtollige elektriciteit tijdelijk opslaan en later zelf gebruiken, bijvoorbeeld ‘s avonds.
Een thuisbatterij betekent echter niet dat je volledig onafhankelijk wordt van het elektriciteitsnet. De meeste woningen blijven op het net aangesloten. Of een batterij financieel interessant is, hangt onder andere af van je verbruiksprofiel, zonnepaneleninstallatie, batterijcapaciteit, elektriciteitscontract, injectievergoeding en eventuele toepassing van een dynamisch tarief.
Voordelen van zonne-energie
Een belangrijk voordeel van zonnepanelen is dat je een deel van je elektriciteit zelf produceert. Elektriciteit die je onmiddellijk zelf verbruikt, hoef je niet van het elektriciteitsnet af te nemen. Hierdoor kan je energiefactuur dalen.
- Hernieuwbare energiebron: zonlicht is voortdurend beschikbaar en voor de elektriciteitsproductie worden geen fossiele brandstoffen verbrand.
- Minder afname van het net: hoe hoger je zelfverbruik, hoe minder elektriciteit je moet aankopen bij je energieleverancier.
- Combinatie met elektrificatie: zonnepanelen kunnen goed samengaan met een warmtepomp, elektrische wagen of andere elektrische toepassingen.
- Lange levensduur: zonnepanelen kunnen gedurende vele jaren elektriciteit produceren, al neemt hun rendement geleidelijk af.
Of zonnepanelen zichzelf terugverdienen en hoe lang dat duurt, kan niet voor elke woning op voorhand hetzelfde worden gesteld. De terugverdientijd hangt af van de installatieprijs, productie, zelfverbruik, elektriciteitsprijs, injectievergoeding, oriëntatie en technische levensduur van de installatie.
Zonnepanelen zijn vooral interessant wanneer je steeds meer elektriciteit gebruikt voor toepassingen die vroeger op fossiele brandstoffen werkten. Denk bijvoorbeeld aan verwarmen en koelen met een warmtepomp, elektrische verwarming of infraroodverwarming. Ook het opladen van een elektrische wagen kan het eigen verbruik van zonne-energie verhogen wanneer je vooral overdag laadt.
Nadelen en aandachtspunten van zonne-energie
Zonne-energie heeft ook beperkingen. De productie varieert sterk met het tijdstip, het seizoen en het weer. In de zomer produceren zonnepanelen doorgaans veel meer elektriciteit dan in de winter. ‘s Nachts produceren ze helemaal geen stroom.
Een zuidelijke oriëntatie kan een hoge jaaropbrengst opleveren, maar zonnepanelen hoeven niet uitsluitend naar het zuiden gericht te zijn. Ook een oost-westopstelling kan interessant zijn, bijvoorbeeld omdat de productie dan beter over de ochtend en avond wordt verspreid. Ook hellingshoek, schaduw, dakoppervlak en plaatselijke omstandigheden beïnvloeden de opbrengst.
Daarnaast vraagt een zonnepaneleninstallatie een initiële investering. Voor particuliere zonnepanelen bestaat in Vlaanderen geen algemene standaardpremie meer zoals enkele jaren geleden. Mogelijke steunmaatregelen kunnen wel verschillen volgens gewest, gemeente, doelgroep of specifieke renovatievoorwaarden. Controleer daarom altijd de actuele voorwaarden voordat je met een premie rekening houdt.
Zonnepanelen, zelfverbruik en injectie
Bij zonnepanelen is niet alleen de totale jaarproductie belangrijk, maar vooral hoeveel van die elektriciteit je onmiddellijk zelf gebruikt. Dit noemen we het zelfverbruik. Hoe hoger het zelfverbruik, hoe minder elektriciteit je op dat moment van het net hoeft af te nemen.
Elektriciteit die je niet onmiddellijk zelf gebruikt, wordt geïnjecteerd op het net. Hiervoor kun je afhankelijk van je energiecontract een injectievergoeding krijgen. De prijs die je ontvangt voor geïnjecteerde elektriciteit is doorgaans niet gelijk aan de totale prijs die je betaalt wanneer je elektriciteit van het net afneemt. Daarom kan het financieel interessant zijn om je elektriciteitsverbruik zoveel mogelijk af te stemmen op de momenten waarop je zonnepanelen produceren.
Zonneboiler en thermische zonne-energie
Zonne-energie kan ook worden gebruikt voor warmte. Een zonneboiler gebruikt zonnecollectoren om een vloeistof op te warmen. Die warmte wordt vervolgens gebruikt om water in een voorraadvat op te warmen. Een zonneboiler produceert dus geen elektriciteit, maar kan het energieverbruik voor de productie van sanitair warm water verminderen.
Een zonneboiler kan niet altijd alle benodigde warmte leveren. Daarom wordt het systeem doorgaans gecombineerd met een andere warmtebron die bijspringt wanneer onvoldoende zonne-energie beschikbaar is.
Elektriciteit kopen bij een energieleverancier
Ook met zonnepanelen heb je in de meeste situaties nog een energiecontract nodig. Op momenten dat je installatie minder elektriciteit produceert dan je verbruikt, neem je elektriciteit af van het net. Op andere momenten kun je juist elektriciteit injecteren.
Verschillende energieleveranciers zijn betrokken bij de productie of aankoop van zonne-energie, bijvoorbeeld via zonneparken, stroomafnamecontracten of grote zonnepaneleninstallaties op bedrijfsdaken. Dat betekent echter niet dat de elektriciteit die rechtstreeks uit jouw stopcontact komt fysiek afkomstig is van één bepaalde zonne-installatie. Elektriciteit uit verschillende productiebronnen wordt op hetzelfde elektriciteitsnet samengebracht.
Groene stroom en zonne-energie vergelijken
Veel energieleveranciers bieden contracten met groene elektriciteit aan. Wanneer een leverancier groene stroom verkoopt, moet de hernieuwbare oorsprong daarvan worden aangetoond met garanties van oorsprong. De groene elektriciteit kan afkomstig zijn uit verschillende hernieuwbare bronnen, waaronder zon, wind, waterkracht en biomassa.
Wil je een nieuwe energieleverancier kiezen en vind je de herkomst van de elektriciteit belangrijk? Vergelijk dan niet alleen of een contract als 100% groen wordt aangeboden, maar kijk ook naar de energiebron, herkomst, contractvoorwaarden en totale geschatte jaarkost. Via onze tool kun je energieleveranciers vergelijken.
Doe de energietest en bespaar elk jaar op jouw factuur.
Verspil geen uren meer met het vergelijken van energietarieven en het vinden van de beste energieleverancier ! Vraag een vrijblijvende audit aan en stap over naar de beste energieleverancier op dit moment.